Phương pháp và kỹ thuật kiểm toán chất thải: Kinh nghiệm quốc tế và gợi ý áp dụng cho Việt Nam

Tóm tắt

Kiểm toán môi trường (KTMT) là công cụ quản lý hiệu quả, được nhiều quốc gia áp dụng và đã được quy định trong Luật Bảo vệ môi trường (2020). KTMT cung cấp thông tin về hiện trạng môi trường, giúp đánh giá và ra quyết định. Trong đó, kiểm toán chất thải (KTCT) là loại hình quan trọng, giúp doanh nghiệp xác định lượng chất thải rắn phát sinh, từ đó đề xuất giải pháp tái chế, tối ưu hóa tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, hiện nay KTCT chủ yếu tập trung vào quy trình mà thiếu hướng dẫn cụ thể về phương pháp, kỹ thuật thực hiện. Nghiên cứu này tổng hợp kinh nghiệm KTCT từ các nước, đề xuất áp dụng vào Việt Nam. Kết quả cho thấy có hai cách tiếp cận: từ trên xuống (top-down) và từ dưới lên (bottom-up). Cách tiếp cận top-down (sử dụng mô hình LCA, MFA) phù hợp với kiểm toán ngành, liên ngành. Trong khi đó, cách tiếp cận bottom-up (kiểm kê phát thải tại hiện trường, cân bằng vật chất, quan trắc hiện trường) phù hợp với cơ sở sản xuất, dịch vụ. Tùy thuộc vào mức độ sẵn có của dữ liệu và yêu cầu đầu ra, đơn vị kiểm toán có thể lựa chọn phương pháp và kỹ thuật phù hợp. Việc áp dụng linh hoạt các phương pháp này sẽ nâng cao hiệu quả KTCT, góp phần quản lý chất thải bền vững.