Phát hiện bệnh trên lá cây trồng phổ biến ở Việt Nam bằng kiến trúc YOLO có khả năng giải thích

Các tác giả

  • Nguyễn Trung Kiên, Lê Đình Hoàng Vũ, Võ Hoài Việt*

Từ khóa:

nông nghiệp thông minh, phát hiện bệnh trên lá, xAI, yolo

Tóm tắt

Nông nghiệp là ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam, nhưng đang phải đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ sâu bệnh - nguyên nhân gây ra những tổn thất về năng suất nặng nề, ảnh hưởng đến GDP và xuất khẩu. Việc phát hiện và chẩn đoán bệnh sớm là yếu tố sống còn để triển khai các biện pháp can thiệp kịp thời, giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, các phương pháp truyền thống đang phụ thuộc nhiều vào con người, điều đó gây tốn thời gian, hiệu suất thấp và chi phí tốn kém, đặc biệt khi áp dụng trên quy mô lớn. Để giải quyết thách thức này, nghiên cứu của chúng tôi đề xuất một giải pháp tự động dựa trên học sâu, sử dụng kiến trúc phát hiện đối tượng thời gian thực YOLO. Mô hình được huấn luyện và đánh giá trên một bộ dữ liệu lớn chứa bệnh của các cây trồng chiến lược của Việt Nam là lúa, cà phê và chè. Kết quả trên tập đánh giá rất cao, cụ thể độ chính xác là 0,987 và độ chính xác trung bình mAP50 là 0,984. Qua đó, khẳng định hiệu suất vượt trội và tiềm năng to lớn trong việc xây dựng các hệ thống giám sát cây trồng thông minh, có khả năng giải thích và mở rộng ở Việt Nam.

DOI:

https://doi.org/10.31276/VJST.2025.3727

Chỉ số phân loại

1.2

Tiểu sử tác giả

Nguyễn Trung Kiên, Lê Đình Hoàng Vũ, Võ Hoài Việt*

Khoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, 227 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Tải xuống

Đã xuất bản

2026-01-15

Ngày nhận bài 6/11/2025; ngày chuyển phản biện 13/11/2025; ngày nhận phản biện 19/12/2025; ngày chấp nhận đăng 25/12/2025

Cách trích dẫn

Nguyễn Trung Kiên, Lê Đình Hoàng Vũ, Võ Hoài Việt*. (2026). Phát hiện bệnh trên lá cây trồng phổ biến ở Việt Nam bằng kiến trúc YOLO có khả năng giải thích. Bản B của Tạp Chí Khoa học Và Công nghệ Việt Nam. https://doi.org/10.31276/VJST.2025.3727

Số

Lĩnh vực

Khoa học Tự nhiên