Đánh giá mức độ sẵn sàng về trí tuệ nhân tạo (AI) theo công cụ RAM của UNESCO và hàm ý chính sách đối với Việt Nam

Tóm tắt

Bài báo phân tích phương pháp đánh giá mức độ sẵn sàng về trí tuệ nhân tạo (RAM) do Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) phát triển, dựa trên Khuyến nghị về đạo đức trí tuệ nhân tạo (AI) được thông qua năm 2021. Nghiên cứu xem xét RAM như một công cụ chuẩn tắc - chính sách mang tính đặc thù trong hệ sinh thái toàn cầu của các khuôn khổ quản trị AI. Đồng thời, nghiên cứu so sánh RAM với các công cụ đánh giá và quản trị AI quốc tế chủ chốt khác do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Liên minh châu Âu (EU) và Ngân hàng Thế giới phát triển, qua đó làm nổi bật sự nhấn mạnh đặc trưng của RAM đối với quyền con người, đa dạng văn hóa, bao trùm xã hội và phát triển bền vững. Dựa trên Báo cáo đánh giá mức độ sẵn sàng về AI của Việt Nam được công bố vào tháng 10/2025, bài báo cho rằng, sự tham gia của Việt Nam vào RAM không chỉ đơn thuần là một hoạt động chính sách mang tính kỹ thuật, mà còn phản ánh một cam kết chiến lược đối với quản trị AI có trách nhiệm, đồng thời cho thấy vai trò đang nổi lên của Việt Nam như một chủ thể vừa tiếp nhận vừa định hình chuẩn mực trong quản trị AI toàn cầu. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các hàm ý chính sách mở rộng cho Việt Nam, nhấn mạnh sự chuyển dịch từ phát triển AI sang quản trị AI có trách nhiệm, việc thể chế hóa RAM như một công cụ chính sách dài hạn, cũng như tiềm năng để Việt Nam đóng vai trò cầu nối khu vực cho các chuẩn mực AI do UNESCO dẫn dắt.