La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp - kẻ sĩ thức thời trong bối cảnh Đại Việt cuối thế kỷ XVIII

Tóm tắt

Cuối thế kỷ XVIII, cả Đàng Trong và Đàng Ngoài đều rơi vào khủng hoảng trầm trọng. Phong trào nông dân nổ ra mạnh mẽ là chất xúc tác quan trọng tạo nên những biến động lớn của xã hội Đại Việt. Tuy tình hình chính trị - xã hội đầy bất ổn như vậy, nhưng đây lại là thời kỳ nở rộ của các nhà tư tưởng lớn với khát vọng đứng ra “kinh bang tế thế”, như: Lê Quý Đôn, Lê Hữu Trác, Ngô Thời Nhậm… Trong đó, La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp là một nhân vật tiêu biểu. Tư tưởng và hành động của ông thể hiện tư duy của một kẻ sĩ thức thời trước thời cuộc, đề cao việc đem sở học của mình ra cứu nước, giúp đời thay vì trung quân một cách mù quáng. Nhất là trong mối quan hệ với vị “anh hùng áo vải” Nguyễn Huệ - Quang Trung, La Sơn Phu tử đã có một mối giao tình đặc biệt: vừa là người hỗ trợ, vừa là thầy, vừa là một tri kỷ… đã góp công lớn cho triều đại của vua Quang Trung trong buổi đầu xây dựng vương triều.