Truyện thiếu nhi của Xuân Quỳnh nhìn từ “đạo đức của sự chăm sóc” (Trường hợp Mùa xuân trên cánh đồng, Bến tàu trong thành phố và Vẫn có ông trăng khác)

Tóm tắt

Không chỉ là gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam cuối thế kỷ XX, Xuân Quỳnh còn là tác giả có nhiều đóng góp quan trọng cho văn học thiếu nhi. Từ góc nhìn “đạo đức của sự chăm sóc” (ethics of care), bài viết đi sâu phân tích các tập truyện Mùa xuân trên cánh đồng (1981), Bến tàu trong thành phố (1984), Vẫn có ông trăng khác (1988) để chỉ ra các phương diện nổi bật trong truyện của Xuân Quỳnh: nhận thức qua tò mò và khát vọng khám phá đời sống; thấu cảm qua lắng nghe, trò chuyện và sẻ chia như nền tảng của giáo dục cảm xúc. Từ đó, bài viết cho thấy đạo đức trong truyện thiếu nhi Xuân Quỳnh không phải là hệ thống chuẩn mực áp đặt, mà là một dạng đạo đức quan hệ, hình thành tự nhiên từ sự quan tâm đến đời sống thường nhật, từ khả năng đáp lại nhu cầu của người khác và từ việc tôn trọng trẻ em như những chủ thể văn hoá. Cách tiếp cận này góp phần gợi mở một cách đọc khác về văn học thiếu nhi cũng như về giáo dục và phát triển con người trong bối cảnh xã hội đương đại.