Chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản sách khoa học và công nghệ ở Việt Nam: Thực trạng và hàm ý phát triển

Tóm tắt

Chuyển đổi số (CĐS) đang làm thay đổi phương thức tạo lập, xuất bản và lan tỏa tri thức, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới đối với hoạt động xuất bản sách khoa học và công nghệ (KH&CN) ở Việt Nam. Bài báo nhằm làm rõ thực trạng CĐS trong hoạt động xuất bản sách KH&CN trên cơ sở tiếp cận hệ thống. Nghiên cứu vận dụng mô hình IPOOI (InputProcess-Output-Outcome-Impact), kết hợp phân tích tài liệu, khảo sát 495 đối tượng là cán bộ quản lý nhà nước, lãnh đạo, biên tập viên, chuyên viên các nhà xuất bản; tác giả, giảng viên, sinh viên ngành KH&CN, người sử dụng sách KH&CN và phỏng vấn sâu 20 chuyên gia. Kết quả cho thấy, CĐS đã được triển khai ở nhiều khâu, từ tổ chức bản thảo, biên tập, xuất bản đến truyền thông và phát hành, nhưng mức độ chuyển đổi còn chưa đồng đều. Phần lớn các hợp phần được đánh giá ở mức trung bình; hạ tầng công nghệ và cơ sở dữ liệu có 27,5% ý kiến đánh giá tốt và rất tốt, 43,2% đánh giá trung bình và 29,3% đánh giá còn hạn chế. Những điểm nghẽn chủ yếu liên quan đến nguồn bản thảo, nhân lực, năng lực biên tập, hạ tầng dữ liệu và sự phối hợp giữa các chủ thể. Từ đó, bài báo đề xuất một số hàm ý nhằm thúc đẩy CĐS đồng bộ trong hoạt động xuất bản sách KH&CN ở Việt Nam.