Đặc điểm hình thái, phân biệt giới tính và sinh trưởng của cá chạch suối kuli (Pangio kuhlii Valenciennes, 1846) phân bố tại tỉnh Tây Ninh

Tóm tắt

Cá chạch suối kuli (Pangio kuhlii) là loài cá nước ngọt bản địa của Việt Nam và là loài có giá trị kinh tế trên thị trường cá cảnh xuất khẩu. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2025 nhằm bổ sung cơ sở dữ liệu sinh học cho loài, làm tiền đề cho nghiên cứu sinh sản nhân tạo, qua đó góp phần bảo tồn và phát triển bền vững nguồn lợi tự nhiên. Kết quả khảo sát đã thu được 80 mẫu cá tại suối nước trong của tỉnh Tây Ninh. Phân tích hình thái cho thấy, loài cá này có kích thước nhỏ, chiều dài trung bình từ 4,11 đến 7,07 cm, thân cá dài, thon và mỗi bên có từ 7 đến 12 sọc màu nâu, miệng nhỏ, hình móng ngựa, xung quanh có 6 râu phát triển. Giới tính có thể phân biệt dựa trên đặc điểm hình thái ngoài, đặc biệt là vây ngực. Cá đực có một tia vây ngực cứng, phần bụng hẹp và thân thon dài, trong khi cá cái không có tia cứng, bụng lớn và tròn hơn. Chỉ số tương quan giữa chiều dài ruột và chiều dài thân (RLG) của 30 mẫu cá P. kuhlii dao động từ 0,7630 đến 0,7743, giá trị này nhỏ hơn 1 cho thấy loài cá này thuộc nhóm ăn động vật có kích thước nhỏ. Kết quả phân tích 50 mẫu cá chạch suối kuli thu được cho thấy tương quan giữa chiều dài và khối lượng thân cá có dạng phương trình hồi qui là W=0,0028*L^3,21, với mức độ tương quan rất chặt chẽ, thể hiện ở hệ số tương quan cao R²=0,8863.